Rys historyczny

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
21 maja 2015

Korzenie Gminy Michałów są bardzo bogate bowiem ich historia sięga epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. Świadczą o tym stanowiska archeologiczne z wyjątkowo cennym kompleksem osadnictwa. Pierwsze udokumentowane osady datują się z czasów kultury trzcinieckiej i łużyckiej.

W czasach pierwszych Piastów teren gminy leżał na pograniczu  dzielnicy sandomierskiej i krakowskiej. Pierwotnym podziałem kraju był podział na dzielnice i kasztelanie. Obecna gmina Michałów podzielona była wtedy między dzielnicę krakowską  (parafia Wrocieryż) oraz dzielnicę sandomierską (parafia Michałów i Góry). W XIV wieku  dzielnice  stały się województwami, a kraj podzielono na powiaty związane z okręgami sądowniczymi. Wschodnia część obecnej gminy (parafia Góry,  Michałów  i Zagajów) leżała w powiecie wiślickim w województwie sandomierskim. Zachodnia część gminy leżała w powiecie ksiąskim  (parafia Wrocieryż) w województwie krakowskim. Te cztery  parafie według spisów poborowych z roku 1579  były bardzo gęsto zaludnione. Osadnictwo na tych terenach jest bardzo stare, już z XIII wieku mamy informacje o wsiach Sędowice i Wrocieryż. W następnym stuleciu pojawiają się na kartach kronik: Jelcza, Michałów, Tur, Węchadłów. W XV i XVI wieku istniała już większość obecnych miejscowości należących obecnie  do gminy. Polska XV i XVI wieku była zasobnym  krajem znanym z tolerancji religijnej . W połowie XVII wieku Polska uwikłała się w II wojnę północną czyli potop szwedzki. Dla Polski był to tragiczny czas pełen zniszczeń. Ludność kraju zmniejszyła się o 1/3. Po wojnie szwedzkiej skończyły się czasy tolerancji religijnej. Według przekazów w Michałowie przebywał w 1657 roku Stefan Czarniecki, który kazał tu powiesić trzech arian za zdradę.
Jednak najtragiczniejszym okresem w historii tych okolic w historii późniejszej gminy Michałów był rok 1794. Przeszły przez nią wojska rosyjskie przed bitwą pod Szczekocinami.  Po bitwie po Szczekocinami wojska króla pruskiego Fryderyka Wilhelma dnia 11 VI zatrzymały się we Wrocieryżu.  Następnego dnia król pruski zatrzymał się w Michałowie  na 10 dni urządzając tu kwaterę. Można sobie wyobrazić jakie spustoszenie mogła spowodować kilkunastotysięczna armia pruska w obcym dla nich kraju. Wojska obozując w tej okolicy zniszczyły doszczętnie zboże na polach i ukradły zapasy ze spichlerzy. Zniszczono też okoliczne kościoły i dwory.
Wraz z upadkiem I Rzeczpospolitej w 1795 roku zarówno powiat ksiąski jak i wiślicki znalazły się w zaborze austryjackim. Kraj podzielono na cyrkuły, a cały  zabór austriacki po tej stronie Wisły nazwano Nową Galicją. W 1809 roku w wyniku wojen napoleońskich tereny te znalazły się w granicach Księstwa Warszawskiego.  W Księstwie Warszawskim istniał wzorowany na Francji podział administracyjny na departamenty i powiaty. Teren późniejszej gminy Michałów został włączony do departamentu krakowskiego. Część zachodnia znalazła się w granicach powiatu jędrzejowskiego, a wschodnia w powiecie skalbmierskim.
W 1815 roku Księstwo Warszawskie przestało istnieć, a Kongres Wiedeński utworzył Królestwo Polskie pod berłem Rosji. Rosjanie utrzymali przez pewien czas podział administracyjny wprowadzony przez Księstwo Warszawskie.
W 1816 roku Rosjanie dawne departamenty nazwali województwami, a powiaty połączono w obwody utrzymując jednak podział na powiaty. Podział administracyjny był więc trzystopniowy; województwa - obwody - powiaty.  Część zachodnia gminy znalazła się w obwodzie kieleckim, a część wschodnia w miechowskim. Obydwa obwody należały do województwa krakowskiego ze stolicą w Miechowie (ponieważ Kraków nie należał do Królestwa Kongresowego).
W 1837 roku po upadku powstania listopadowego województwa zamieniono na gubernie, a w 1841 roku  zrezygnowano z nazwy gubernia krakowska, zamieniono ją na gubernię kielecką.
Rok później wprowadzono kolejną reformę administracyjną upodabniającą Królestwo do Rosji. Obwody przemianowano  na powiaty, a powiaty na okręgi.  Z dniem 1 I  1845 roku zmniejszono liczbę guberni. Utworzono rozległą gubernię radomską, w której zasięgu były też okolice Pińczowa. W podziale na powiaty i okręgi nie zaszły żadne zamiany.
W czasie powstania styczniowego teren gminy leżał w zasięgu partyzanckich działań powstańczych. Stoczono w okolicy wiele potyczek. Istnieją też przekazy o pobycie w Górach Mariana Langiewicza
W 1864 roku uwłaszczono w Królestwie Polskim  chłopów przekazując część ziemi użytkującym je chłopom, resztę pozostawiając do 1945 roku w ramach folwarków szlacheckich.
W tym samym  roku na mocy ukazu carskiego powstała gmina Góry obejmująca większość obecnych terenów gminy. Gmina składała się z gruntów włościańskich (chłopskich) i dworskich (folwarki). Na gminę w tym czasie składały się gromady (wsie) na czele z sołtysem, którego wybierało zgromadzenie gromadzkie. Organem  uchwałodawczym gminy było zebranie gminne, na którym prawo głosu mieli gospodarze posiadający co najmniej 3 morgi gruntu. Zebranie gminne wybierało wójta i ławników (rodzaj zarządu gminy). Wójt miał uprawnienia policyjno-administracyjne i  sądownicze, zarządzała też gmina szkolnictwem gminnym. Urzędem gminy kierował pisarz gminny, który często był najważniejszą osobą w gminie z racji umiejętności pisania i czytania.
Następną zmianę administracyjną przyniósł  rok 1867. Gubernię radomską podzielono na mniejsze, wprowadzano też reformę systemu powiatów. Znowu wprowadzono gubernię kielecką. Utworzono  po raz pierwszy powiat pińczowski. Cześć obecnej gminy znalazła się w jego obrębie. Były to między innymi Michałów, Góry, Jelcza Mała, Kołków. Natomiast Wrocieryż, Jelcza Wielka i Sędowice znalazły się w powiecie jędrzejowskim i należały do gminy Nawarzyce. Natomiast w gminie  Mierzwin znalazły się wsie Tur (później Dolny, Górny i Piaski). Gmina Mierzwin leżała w powiecie jędrzejowskim.
Oznacza to że od najdawniejszych czasów  teren obecnej gminy zawsze leżał  na granicy  województw, a w XIX wieku powiatów.
Fakt, że powiat pińczowski był powiatem przygranicznym między Rosją i Austro-Węgrami wiązał się z tym, że według rosyjskiej doktryny wojennej takie tereny należy specjalnie utrzymywać w zacofaniu gospodarczym. Nie budowano tu dróg, mostów kolei i nie inwestowano w przemysł. Teren przygraniczny miał być z założenia ubogi, bez sieci dróg i mostów, aby obca armia wkraczająca na te tereny miał jak najwięcej trudności.      
W okresie I wojny światowej pobliska rzeka Nida była przez ponad pół roku linią frontu między wojskami austriackimi, a rosyjskimi. Teren przyfrontowy wiązał się z licznymi kontrybucjami i zniszczeniami. Po zajęciu tych terenów przez Austro-Węgry wiosną 1915 roku  do XI 1918 roku poddano ten kraj okupacji w ramach generał-gubernatorstwa z siedzibą w Lublinie.  
Po odzyskaniu niepodległości gmina Góry istniała i według spisu powszechnego  z 1921 roku liczyła 6 470 mieszkańców. W tym 3 406 kobiet i 3064 mężczyzn. W gminie naliczono  992 budynki mieszkalne.
We wrześniu 1939 roku w okolicy doszło do walk z Niemcami. Grupa żołnierzy  Armii "Kraków" po bitwie pod Boroniną dostała się do niewoli w okolicy Michałowa. Jeden z nich został  zamordowany  przez okupantów w dniu 4 września. Na  michałowskim cmentarzu znajduje się jego nagrobek.
Natomiast w miejscowości Kołków oddział GL stoczył 12 X 1943 roku potyczkę z Niemcami. Za to Niemcy rozstrzelali 17 mieszkańców tej wsi.
W styczniu 1945 na te tereny wkroczyła Armia Czerwona.

 

 

Odwiedzin:  554190Osób Online: 13